ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ୨,୯୨୭.୭୧ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବଜେଟ ସହିତ ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଲାୟନ୍’କୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଏସିଆଟିକ୍ ସିଂହ ସଂଖ୍ୟାର ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରସାରଣରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ। ଏକ ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଏସିଆଟିକ୍ ସିଂହଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ, ଯାହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୨୦ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ୬୭୪ ରହିଛି। ଏହି ସିଂହମାନେ ଗୁଜୁରାଟର ପ୍ରାୟ ୩୦,୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆବୃତ କରି ନଅଟି ଜିଲ୍ଲାର ୫୩ଟି ତାଲୁକାରେ ବିସ୍ତାରିତ। ରଣନୈତିକ ବାସସ୍ଥାନ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିବା, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଲାୟନ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ପ୍ରୟାସ ଯାହା ବାସସ୍ଥାନ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ପରିଚାଳନା, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ, ମାନବ-ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂଘର୍ଷ ହ୍ରାସ, ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସମ୍ପୃକ୍ତି, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା, ପରିବେଶ-ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିକାଶ ଏବଂ ଜୈବ ବିବିଧତା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ସମନ୍ୱିତ କରିଥାଏ।
ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ, ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ୧୬୨ ପୁରୁଷ ଏବଂ ୭୫ ମହିଳା ସମେତ ୨୩୭ଜଣ ବିଟ୍ ଗାର୍ଡଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ଗାର୍ଡମାନେ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ କରିବା, ବିବାଦ ରୋକିବା ଏବଂ ସିଂହ ବାସସ୍ଥାନର ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହା ସହିତ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଆହତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମୟୋଚିତ ଚିକିତ୍ସା ସେବାକୁ ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ ୯୨ଟି ଉଦ୍ଧାର ଯାନ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଇଛି। ମାନବ-ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂଘର୍ଷର ସମାଧାନ କରିବା ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଚାଷୀ ଏବଂ ସିଂହ ଉଭୟଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ, ୧୧,୦୦୦ ମାଚାନ (ଉଚ୍ଚ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ) ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ନିରାପଦ ସହାବସ୍ଥାନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ଫସଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ। ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି ୫୫,୧୦୮ ଖୋଲା କୂପ ଚାରିପାଖରେ ପାରାପେଟ୍ କାନ୍ଥ ନିର୍ମାଣ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦୁର୍ଘଟଣାଜନିତ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପଡ଼ିବା ରୋକିବା, ମୃତ୍ୟୁହାର ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ଉତ୍ସ ଉଭୟକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। “ଭାରତ ସରକାର ଜୁନାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ନୂତନ ପିପାଲିୟାରେ ୨୦.୨୪ ହେକ୍ଟର ଜମି ଆବଣ୍ଟିତ ସହିତ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଜାତୀୟ ରେଫରାଲ୍ ସେଣ୍ଟରକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ରର ସୀମା ପ୍ରାଚୀର ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଛି,” ବିଜ୍ଞପ୍ତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ଗିର୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ତଦାରଖ ପାଇଁ ସାସନରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ-ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମନିଟରିଂ ସେଣ୍ଟର ଏବଂ ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପଶୁଚିକିତ୍ସା ହସ୍ପିଟାଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଲାୟନ ହେଉଛି ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ସଂରକ୍ଷଣ ପଦକ୍ଷେପ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଗୁଜରାଟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏସୀୟ ସିଂହଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ବାସସ୍ଥାନ ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ମହାନ ବଡ଼ ବିଲେଇମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା। ଏସୀୟ ସିଂହ ସବୁଠାରୁ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃହତ ମାଂସାଶୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଏହାର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଗୁଜୁରାଟର ଗିର୍ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଆଖପାଖ ଭୂଦୃଶ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ୨୦୨୦ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗୁଜୁରାଟର ନଅଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ୬୭୪ଟି ଏସୀୟ ସିଂହ ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲେ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୩୦,୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ କରିଥିଲା। ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ ସତ୍ତ୍ୱେ, ବାସସ୍ଥାନ କ୍ଷତି, ରୋଗ ବ୍ୟାପିବା ଏବଂ ମଣିଷ-ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ବିପଦରେ ରହିଛି।
ଏସିଆଟିକ ସିଂହ ଭାରତର ସମୃଦ୍ଧ ଜୈବ ବିବିଧତାର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ଏହାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ତଥାପି, ବାସସ୍ଥାନ ଜବରଦଖଲ, ଶିକାର ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି। ସିଂହ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବଞ୍ଚିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ରହିଛି। ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଲାୟନ ସହିତ, ସରକାର ଏସୀୟ ସିଂହଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସକ୍ରିୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବଞ୍ଚି ରହିବେ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏକ ମଡେଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ସହିତ ପରିବେଶଗତ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
