ଭୁବନେଶ୍ୱର: ପୂର୍ବରୁ “ଉତ୍କଳ,” “କଳିଙ୍ଗ,” ଏବଂ “ଓଡ୍ର” ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଓଡ଼ିଶା ଏକ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବରେ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ । ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲା । ଯାହାର ଐତିହାସିକ ମୂଳ ମହାଭାରତ ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମୌର୍ଯ୍ୟ, ଗୁପ୍ତ, ଶୁଙ୍ଗ ଏବଂ ଗଜପତିଙ୍କ ପରି ରାଜବଂଶ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା।
ଓଡ଼ିଶା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ହେବାର କାହାଣୀ:
ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ, ଓଡ଼ିଶା ବଙ୍ଗଳା ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଅଂଶ ଥିଲା । ପରେ, ଏହାକୁ ବିହାର ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ପୁନର୍ଗଠିତ କରାଯାଇଥିଲା । ତଥାପି, ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ଏବଂ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ସଂଘର୍ଷ ପରେ, ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ, ଓଡ଼ିଶା ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଦେଶ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଯାହା ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ଆଧାରରେ ଗଠିତ ରାଜ୍ୟ ହୋଇଥିଲା । ଏହି କାରଣରୁ ୧ ଏପ୍ରିଲ୍ କୁ “ଉତ୍କଳ ଦିବସ” କିମ୍ବା “ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ” ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାର ଭୂଗୋଳ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି:
ଓଡ଼ିଶା ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ । ଏହା ପଶ୍ଚିମରେ ଛତିଶଗଡ଼, ଉତ୍ତରରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସହିତ ସୀମା ଅଂଶୀଦାର । ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ରାଜ୍ୟକୁ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଉପକୂଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଗର୍ବ କରେ । ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର (ପୁରୀ) ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର, ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ଭାଷା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସଂସ୍କୃତ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତରୁ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାକୁ ଭାରତର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଛି । ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଳିତ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରଥଯାତ୍ରା, ଦୁର୍ଗା ପୂଜା, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଉଗାଦି ଏବଂ ଉଡାନ ଉତ୍ସବ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ରାଜ୍ୟର ପାରମ୍ପରିକ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ:
ଆଜି, ଓଡ଼ିଶା ଭାରତର ଦ୍ରୁତତମ ବିକାଶଶୀଳ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହା ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରେ ଭରପୁର ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ “ଭାରତର ଖଣିଜ ରାଜ୍ୟ” କୁହାଯାଏ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲୁହାପଥର, ବକ୍ସାଇଟ୍ ଏବଂ କୋଇଲାର ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଉତ୍ପାଦକ।
ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୃଷି, ଖଣି ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଯୋଗୁଁ, ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳ ପାଲଟିଛି । ଓଡ଼ିଶା ଐତିହାସିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ । ଉତ୍କଳ ଦିବସ କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ଗଠନର ସ୍ମୃତି ନୁହେଁ ବରଂ ଏହାର ଗୌରବମୟ ଇତିହାସ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସଂଘର୍ଷର ଏକ ଉତ୍ସବ ।
