ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ନୀତିକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ କ୍ୟାବିନେଟର ଅନୁମୋଦନ ମିଳିଛି। ଦୀର୍ଘ 36 ବର୍ଷ ପରେ ଦେଶରେ ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ନୀତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ନୂତନ ଶିକ୍ଷାନୀତି (ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ନୀତି-2020)ର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
5 ବର୍ଷ ମୌଳିକ ବା ଆଧାରଭୂତ(basic) ଶିକ୍ଷା।
1. ନର୍ସରୀ @ 4 ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆରମ୍ଭ।
2. Jr KG @ 5 ବର୍ଷ ବୟସରେ
3. Sr KG @ 6 ବର୍ଷ ବୟସରେ
4. Std-I @ 7 ବର୍ଷ ବୟସରେ
5. Std-II @ 8 ବର୍ଷ ବୟସରେ
3 ବର୍ଷ ପ୍ରସ୍ତୁତି
6. Std-III @ 9 ବର୍ଷ ବୟସରେ
7. Std-IV @ 10 ବର୍ଷ ବୟସରେ
8. Std-V @ 11 ବର୍ଷ ବୟସରେ
3 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟମ
9. Std -VI @ 12 ବର୍ଷ ବୟସରେ
10.Std- VII @ 13 ବର୍ଷ ବୟସରେ
11.Std-VIII @ 14 ବର୍ଷ ବୟସରେ
4 ବର୍ଷ ମାଧ୍ୟମିକ
12.Std-IX @ 15 ବର୍ଷ ବୟସରେ
13.Std-X (SSC) @ 16 ବର୍ଷ ବୟସରେ
14.Std-XI (FYJC) @ 17 ବର୍ଷ ବୟସରେ
15.STD-XII (SYJC) @ 18 ବର୍ଷ ବୟସରେ
ବିଶେଷ ବିନ୍ଦୁ:-
■ ଦଶମରେ ଆଉ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ହେବ ନାହିଁ। ବୋର୍ଡ କେବଳ ଦ୍ୱାଦଶ ଶ୍ରେଣୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ।
Std-5 ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ କେବଳ ମାତୃଭାଷା, ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଏବଂ ଜାତୀୟ ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବ । ଅବଶିଷ୍ଟ ଶ୍ରେଣୀରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଂରାଜୀ କିମ୍ବା ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା ସହିତ ଇଂରାଜୀକୁ ଗୋଟିଏ ବିଷୟ ଭାବରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବ ।
● ପୂର୍ବରୁ ଦଶମରେ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଥିଲା, ତାହା ଆଉ ରହିବ ନାହିଁ।
◆ ନବମ(9) ରୁ ଦ୍ୱାଦଶ(12) ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମିଷ୍ଟାରରେ ପରୀକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ | ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା 5 + 3 + 3 + 4 ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବ ।
★କଲେଜରେ 3 ବର୍ଷର ଡିଗ୍ରୀ କୋର୍ଷ ଏବେ 4 ବର୍ଷର ଅବଧିର ହେବ । କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ 3 ବର୍ଷରେ ଡିଗ୍ରୀ ସାର୍ଟିଫିକେଟ ମିଳିବ। ଯେଉଁମାନେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଡିଗ୍ରୀ କୋର୍ଷ କରିବେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ନାତକ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍, ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷରେ ଡିପ୍ଲୋମା ଏବଂ ତୃତୀୟ ବର୍ଷରେ ଡିଗ୍ରୀ ସାର୍ଟିଫିକେଟ ପାଇବେ ।
4 ବର୍ଷ ଡିଗ୍ରୀ କରିଥିବା ଛାତ୍ରମାନେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ MA କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବେ । ଅର୍ଥାତ MA ର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଡିଗ୍ରୀରେ ମିଶାଇ ଦିଆଗଲା।
● MA ଛାତ୍ରମାନେ ଆଉ M. Phil ନ କରି ସିଧାସଳଖ PHD କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବେ । M.Phil ବନ୍ଦ ହେବ ।
★ ଛାତ୍ରମାନେ ବିଜ୍ଞାନରୁ-କଳା-କଳାରୁ- ବାଣିଜ୍ୟ ଏପରି ଯେତେବେଳେ ଯେଉଁ କୋର୍ଷକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଚାହିଁବେ କରି ପାରିବେ। ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବେ | ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ଜଣେ ଛାତ୍ର ଗୋଟିଏ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସୀମିତ ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରୁ ବିରତି ନେଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ କରିପାରିବେ | Higher Education ବା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଛି। ସଂସ୍କାରଗୁଡ଼ିକରେ ଗ୍ରେଡ୍ ଏକାଡେମିକ୍, ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ଇ-ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ଲ୍ୟାବ୍ ବିକଶିତ ହେବ । ଏକ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷାଗତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଫୋରମ୍ (NETF) ଆରମ୍ଭ ହେବ । ଏବେ ଦେଶରେ 45 ହଜାର କଲେଜ ଅଛି । ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ସରକାରୀ, ବେସରକାରୀ ଏବଂ ବିବେଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ନିୟମ ରହିବ ।
