ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଭୋଟର ତାଲିକାର ସଠିକତା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଭିଯାନ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେଲା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାରାଂଶ ସଂଶୋଧନ (ଏସ୍ଏସ୍ଆର୍) ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (ଏସ୍ଆଇଆର୍)। ବିହାରରେ ଏସ୍ଆଇଆର୍ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ୟ ୧୨ଟି ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏସ୍ଏସ୍ଆର୍ ଏବଂ ଏସ୍ଆଇଆର୍ ମଧ୍ୟରେ କଣ ରହିଛି ପାର୍ଥକ୍ୟ।
ଏସ୍ଆଇଆର୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ବର୍ଷକୁ ଥରେ କରାଯାଏ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନୂତନ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଭୋଟରମାନଙ୍କରୁ ତ୍ରୁଟି ଦୂର କରି ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ଅଦ୍ୟତନ ଏବଂ ସଠିକ ରଖିବା। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ, ବୁଥ୍-ସ୍ତରୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବରେ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ନାଗରିକମାନେ ସମ୍ପ୍ରତି ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ହୋଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଯୋଡିବା ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ, ଯେତେବେଳେ ମୃତ, ଡୁପ୍ଲିକେଟ୍ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ, ସାଧାରଣ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଯେକୌଣସି ତ୍ରୁଟି ସଂଶୋଧନ କରିବା ପାଇଁ ଦାବି ଏବଂ ଆପତ୍ତିକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।
ଏସ୍ଆଇଆର୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବହୁତ ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ। ଯେତେବେଳେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ଗୁରୁତର ଅନିୟମିତତା ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ଧରଣର ଅପଗ୍ରେଡମେଣ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଏହା କରନ୍ତି। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାରାଂଶ ସଂଶୋଧନ ପରି, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବୁଥ୍-ସ୍ତରୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ଘର ଘର ଯାଇ ଭୋଟର ତାଲିକା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟର ବାଦ ନପଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ତାଲିକାରେ କୌଣସି ଅଯୋଗ୍ୟ ନାମ ନ ରହେ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାରାଂଶ ସଂଶୋଧନ ଏକ ବାର୍ଷିକ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅପଗ୍ରେଡ୍। ଏହା ନିୟମିତ ଭାବରେ ଯୋଗ, ସଂଶୋଧନ କିମ୍ବା ବିଲୋପ ପାଇଁ ଭୋଟର ପ୍ରବେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଞ୍ଚ କରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ ହେଉଛି ଏକ ବ୍ୟାପକ, ଏକକାଳୀନ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ ଭୋଟର ଡାଟାବେସ୍ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଡିଟ୍ କରିବାକୁ ପଡିବ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭୋଟର ତାଲିକା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଆଗାମୀ ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ ସାଧାରଣତଃ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ।
